Η φυσιολογία του άγχους και η διαχείρηση της

Aναπόφευκτα, οι απαιτήσεις τις σύγχρονης ζωής καθιστούν το άγχος ένα μέρος της ζωής μας. Η προσαρμογή μας όμως στο άγχος αυτό για μια μακροπρόθεσμη υγεία θεωρείται αναγκαία. Η ανταπόκριση του σώματος στο στρες διέπεται από το συμπαθητικό νευρικό σύστημα. Όταν αντιμετωπίζετε σοβαρό κίνδυνο, το σώμα σας αντιδράει με μια σειρά φυσικών και ορμονικών αλλαγών που σας προετοιμάζουν να αντιδράσετε.

Ορισμένες από αυτές τις αλλαγές περιλαμβάνουν την αυξημένη αρτηριακή πίεση αύξηση των ορμονών επινεφρίνη, νορεπινεφρίνη και κορτιζόλη, μειωμένη ροή αίματος στα σπλαχνικά όργανα, αυξημένη ροή αίματος στο μυοσκελετικό σύστημα, αυξημένη ένταση μυών και αναστολή της πέψης και των αναπαραγωγικών λειτουργιών (Sapolsky, 1994).

Όταν αντιμετωπίζετε άμεσο κίνδυνο για την ζωή σας, αυτές οι φυσιολογικές αντιδράσεις δρουν σαν προστατευτικές. Βοηθούν στην κινητοποίηση των διαθέσιμων πόρων του σώματος για να αυξήσουν την πιθανότητα επιβίωσης. Οτιδήποτε δεν είναι άμεσα απαραίτητο, όπως η ανάπτυξη, η πέψη και η αναπαραγωγή, μειώνεται. Δυστυχώς, όταν το στρες προέρχεται από συνεχείς καθημερινές πιέσεις, αυτές οι αντιδράσεις του σώματος μπορούν να απειλήσουν την υγεία σας. Τελικά, η αντίδραση του σώματος στο άγχος μπορεί να προκαλέσει περισσότερη καταστροφή από τον ίδιο τον παράγοντα άγχους, επηρεάζοντας πολυάριθμα αποτελέσματα υγείας (American Psychological Association, 2019).

 Υπάρχει μια έντονη συσχέτιση μεταξύ υψηλών επιπέδων στρες και αυξημένου βάρους (Harding et al., 2014, Block et al., 2009). Διάφοροι παράγοντες αποτελούν τη βάση αυτής της σχέσης. Ενώ μερικές από τις ορμόνες που σχετίζονται με την ανταπόκριση στρες εμποδίζουν την πείνα, άλλοι την αυξάνουν. Η κορτιζόλη συνήθως εκκρίνεται με το στρες και παραμένει ανυψωμένη κατά τη διάρκεια της φάσης ανάκαμψης. Αυτή η ορμόνη αυξάνει την πείνα και τα κίνητρα για φαγητό ως μέσο αναπλήρωσης θερμίδων που μπορεί να έχουν χαθεί. Η ανταπόκριση στο στρες του σώματος αυξάνει επίσης την κινητήρια δύναμη για κατανάλωση τροφίμων  υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και υδατάνθρακες ταχείας πέψης, ως μέσο γρήγορης αναπλήρωσης ενεργειακών αποθεμάτων. (Yau και Potenza, 2013)

Το χρόνιο άγχος μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη διάθεση καθώς τα υψηλά επίπεδα του σχετίζονται με την αύξηση των επιπέδων τόσο της κατάθλιψης όσο και του άγχους (Khan and Alam Khan, 2017). Η παρατεταμένη έκθεση σε κορτιζόλη και άλλα κορτικοστεροειδή μπορεί να αυξήσει τα συναισθήματα του άγχους και να συμβάλει στην ανάπτυξη της κατάθλιψης. Τα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης παρατηρούνται συχνά σε άτομα με μεγάλη κατάθλιψη ενώ παρατηρούνται συμπτώματα κατάθλιψης, όπως ο κακός ύπνος, οι κινητικές μεταβολές και η μειωμένη όρεξη.

Ενώ μπορεί να φαίνεται ότι το άγχος είναι εγγενώς αρνητικό, μπορεί να είναι επωφελές. Το άγχος μπορεί να ενισχύσει τη γνώση, τα κίνητρα, τη μνήμη, τη δημιουργικότητα, την επαγρύπνηση και την επιμονή. Επιπλέον, ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε έναν παράγοντα άγχους έχει σημαντικό αντίκτυπο στον τρόπο με τον οποίο μας επηρεάζει. Η απλή προβολή ενός στρεσογόνου παράγοντα ως "πρόκληση" παρά ως "απειλή" αποδίδει καλύτερες φυσικές και ψυχολογικές συνέπειες (Kilby and Sherman, 2016). Το άγχος είναι ένα φυσικό κομμάτι της ζωής. Όταν δεν έχει ελεγχθεί, η φυσιολογική ανταπόκριση του σώματος μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία. Ωστόσο, η νοοτροπία σας μπορεί να μεταμορφώσει την αντίδρασή σας στο στρες, επιτρέποντάς της να ενισχύσει τη δημιουργικότητα, τα κίνητρα και την επιμονή, βοηθώντας τελικά να γίνετε πιο ανθεκτικοί σε σχέση με τους μελλοντικούς στρεσογόνους παράγοντες.

Απλές συμβουλές για καλύτερο έλεγχο του στρες:

•   Να συμμετέχετε σε φυσική δραστηριότητα.
•  Να κοιμάστε περισσότερο (7-9 ώρες).
•  Αναπτύξτε τεχνικές χαλάρωσης κατά την διάρκεια της ημέρας.
•  Αποφύγετε υπερβολική καφεϊνη, αλκοόλ και την νικοτίνη.
• Συζητήστε μαζί με κάποιον.
• Διαχειριστείτε καλύτερα τον χρόνο σας κατά την διάρκεια της ημέρας.